Dhimbja e qafës është një nga problemet më të zakonshme shëndetësore që prek popullatën në mënyrën moderne të jetesës. Shumë ia atribuojnë atë stresit, qëndrimit të gabuar ose përdorimit të tepërt të pajisjeve elektronike (telefona celularë, kompjuterë, etj.). Megjithatë, tek disa njerëz, kjo dhimbje mund të tregojë një problem më serioz, siç është hernia diskale cervikale. Doc. Dr. Milenko Kostov, specialist në neurokirurgji, shpjegon se hernia diskale cervikale është një nga sëmundjet degjenerative më të zakonshme të shtyllës kurrizore, e cila karakterizohet nga zhvendosja e një pjese të diskut ndërvertebror, gjë që rezulton në kompresimin e rrënjëve nervore të shtyllës kurrizore ose palcës kurrizore. Kjo gjendje mund të manifestohet me dhimbje të lokalizuara, deri në neuropati, radikulopati dhe mielopati.
ÇFARË PËRFAQËSON HERNIA DISKALE CERVIKALE?
Me kalimin e kohës, si rezultat i procesit të plakjes ose për shkak të lëndimeve të mëvonshme, guaska e jashtme mund të dobësohet ose të çahet, dhe pjesa e brendshme e butë mund të dalë dhe të shtypë një rrënjë nervore ose palcë kurrizore aty pranë. Pastaj, pacientët përjetojnë simptoma dhimbjeje, ndjesi shpimi gjilpërash ose dobësie që përhapen nga qafa në shpatull ose krah. Edhe pse këto disqe janë të vogla, hapësira rreth nervave në qafë është e kufizuar, dhe madje edhe një dalje e vogël mund të shkaktojë dhimbje të forta”, shpjegon Dr. Irena Lazareva, doktor i mjekësisë së përgjithshme.
PSE SHFAQET KJO GJENDJE?
“Në varësi të shkallës dhe drejtimit të hernies, kompresimi mund të drejtohet drejt rrënjës nervore (radikulopatia) ose drejt palcës kurrizore (mielopatia). Ndodh gjithashtu një reaksion inflamator, me sekretim të shtuar të citokinave dhe enzimave që intensifikojnë më tej dhimbjen dhe acarimin nervor. Faktorë të tjerë janë: predispozita gjenetike, mikrotraumat fizike të përsëritura, lëvizjet e papritura të qafës ose lëndimet serioze, siç janë lëndimet në aksidente trafiku ose rëniet nga lartësia. Qëndrimi i gabuar, orët e gjata të ulura para kompjuterit dhe mungesa e aktivitetit fizik, megjithëse nuk janë shkaku kryesor i shfaqjes së hernies diskale, rrisin më tej rrezikun dhe kontribuojnë në përparimin e sëmundjes”, thotë Doc. Dr. Kostov. Kjo gjendje më së shpeshti ndodh tek njerëzit midis moshës 30 dhe 50 vjeç, kur disqet tashmë kanë filluar të humbasin fleksibilitetin e tyre, por trupi është ende i ekspozuar ndaj aktivitetit dhe tendosjes.
SI MANIFESTOHET?
Simptoma kryesore është dhimbja që përhapet nga qafa poshtë krahëve, e njohur edhe si dhimbje radikulare. Zakonisht fillon në qafë dhe shkon në shpatull, parakrah dhe dorë. Dhimbja mund të jetë e shurdhër, djegëse ose e mprehtë (si një goditje elektrike). Në varësi të diskut që preket, simptomat janë të ndryshme, domethënë, ato manifestohen si dhimbje në pjesë të ndryshme të krahut të sipërm dhe parakrahit. Në disa raste, përveç dhimbjes, shfaqet edhe mpirje, ndjesi shpimi gjilpërash ose dobësi muskulore – shenja të dëmtimit serioz të nervave.
SI VENDOSET DIAGNOZA?
Procesi diagnostik fillon me anamnezë dhe ekzaminim klinik, gjatë të cilit vlerësohen funksioni motorik dhe sensorik, refleksët dhe amplituda e lëvizjes së qafës.
Rezonanca magnetike (MRI) përfaqëson standardin e artë për konfirmimin e diagnozës, duke mundësuar paraqitje të detajuar të indeve të buta, disqeve, strukturave nervore dhe kompresionit të mundshëm të rrënjëve nervore ose palcës kurrizore.
Tomografia e kompjuterizuar (CT-skan) ose radiografia nativë (RTG) përdoren si metoda plotësuese për vlerësimin e anatomisë kockore, ndryshimeve osteofitike dhe stabilitetit të segmentit”, thotë Dr. Kostov.
NGA TRAJTIMI KONSERVATIV DERI TE OPERACIONI
Në shumicën e rasteve, veçanërisht tek pacientët pa deficit të rëndësishëm neurologjik, zbatohet trajtimi konservativ, i cili përfshin:
- terapi mjekësore, simptomatike: ilaçe anti-inflamatore josteroide dhe relaksues muskujsh që zvogëlojnë dhimbjen dhe inflamacionin;
- terapi fizike: ushtrime për të shtrirë dhe forcuar muskujt e qafës, për të përmirësuar qëndrimin dhe për të zvogëluar presionin mbi nervat
- ndryshim në zakonet e përditshme: shmangia e uljes së zgjatur dhe marrja e pozicioneve jo natyrale të qafës.
Trajtimi konservativ është i suksesshëm deri te 90% prej pacientëve, me masat e mëtejshme i kujdeshmëri dhe ndryshimi i mënyrën e jetës.
,,Derisa zgjasin simptomat më shumë se 8 javë, ose nëse ekziston dobësia muskulore e theksuara, rishikohet opsioni çër teë trajtim lirurgjiam, o Qëllimi është dekompresion e
Trajtimi konservativ është i suksesshëm te deri 90% e pacientëve, me masa të mëtejshme parandaluese dhe ndryshime në stilin e jetesës.
“Nëse simptomat zgjasin më shumë se 8 javë, ose nëse ekziston dobësi e theksuar muskulore, merret në konsideratë opsioni i trajtimit kirurgjikal. Qëllimi është dekompresioni i strukturave nervore dhe, nëse ka indikacion, edhe stabilizimi i segmentit të operuar. Ndërhyrjet bashkëkohore kryhen nën mikroskop operativ dhe me sisteme neuronavigimi, gjë që mundëson precizion maksimal, traumë minimale dhe rikuperim më të shpejtë,” shpjegon Dr. Kostov.
REHABILITIM POSTOPERATIV
Pacientet zakonisht mobilizohen brenda 24 orëve të para pas trajtimit operativ. Periudha postoperative përfshin një rritje graduale të aktivitetit fizik dhe një kthim në aktivitetet e përditshme. Terapia e hershme fizike është thelbësore për rikthimin e forcës muskulore, fleksibilitetin dhe parandalimin e rikthimit të sëmundjes.
PROGNOZË DHE PARANDALIM
Shumica e pacientëve përjetojnë përmirësim të ndjeshëm ose zhdukje të plotë të simptomave menjëherë pas trajtimit kirurgjikal. Shkalla e suksesit të metodave moderne tejkalon 95%, me një shkallë të ulët ndërlikimesh. Masat parandaluese përfshijnë: aktivitet fizik të rregullt, ushtrime për stabilizimin e muskujve të qafës, qëndrim ergonomikisht të saktë në punë dhe shmangien e përkuljes së zgjatur të kokës gjatë përdorimit të pajisjeve mobile.
