Hipotalamusi dhe hipofiza janë gjendra në tru të cilat kontrollojnë ciklin menstrual, si dhe aftësinë riprodhuese të gruas. Hipofiza prodhon hormone të cilat i stimulojnë vezoret për të sekretuar hormonet e gjinisë femërore, estrogjenin dhe progesteronin. Këto hormone e përgatisin brendësinë e mitrës për të mundësuar shtatzëni.  Në rast se nuk kemi shtatzëni, atëherë  nivelet e hormoneve bien, dhe mukoza  e brendshme e mitrës copëtohet  apo rripet,  quhet gjakderdhje menstruale.

Neoplasia cervikale intraepiteliale apo ndryshimet CIN janë ndryshime parakanceroze të qafës së mitrës. Ato janë ndryshime në strukturën e epitelit të qafës së mitrës të cilat paraprihen  dhe nga të cilat  më tej, pas një kohe të gjatë mund të zhvillohet kancer në qafën e mitrës.  Terma të tjera të cilat përdoren shpesh për këtë patologji janë:  ndryshimet abnormale të qelizave,  ndryshimet parakancerogjene, displazia celulare, LIL ( lezione intraepiteliale me luspa),  puçrra në qafën e mitrës, etj.  Të gjitha këto terma tregojnë se qelizat abnormale janë të pranishme në qafën e mitrës, të cilat duhet të ndiqen vazhdimisht dhe të trajtohen nga gjinekologu juaj, me qëllim për të parandaluar progresimin e mëtejshëm të tyre në mënyrë që të mos arrihet deri në shfaqjen e kancerit të qafës së mitrës.  Në shumicën e rasteve, si shkak i këtyre ndryshimeve është virusi HPV, i cili është seksualisht i transmetueshëm dhe ka më shumë se 150 lloje, veçanërisht ‘lloje me rrezik të lartë’ si HPV 16,18,33,35…

Menopauza është një periudhë e jetës së gruas kur ndërpritet cikli menstrual. Më parë kjo periudhë fillonte pas moshës 50 vjeçare të gruas, por sot, shumë gra të reja futen në këtë cikël. Menopauza është një proces i natyrshëm biologjik kur gruaja përfundon me pjellorinë (ovulacionin)por përsëri është e shëndetshme, vitale dhe seksualisht aktive.

Mënyra moderne e të jetuarit të grave, bën që ato të jenë të suksesshme në punë, të jenë nëna të suksesshme, bashkëshorte të mira, dhe në jetën e tyre të përditshme i kanë të pashmangshme punët dhe dekorimin e shtëpisë. ‘Super gratë’ në ditët e sotme  japin maksimumin për kujdes dhe sukses ndaj familjes dhe pothuajse shumë pak i kushtojnë vëmendje dhe kohë vetes dhe shëndetit të tyre. Ndjejnë dhimbje koke, kanë probleme shëndetësore, por pavarësisht simptomave  përsëri nuk vendosin të kërkojnë ndihmën e mjekut. Doktorët në spitalin klinik ‘Acibadem Sistina’ këshillojnë  për kryerjen e kontrolleve të detyrueshme për çdo grua, pasi vetëm kontrollet preventive mund t’jua shpëtojnë jetën.

Migrena është një nga llojet më të zakonshme të dhimbjes së kokës, dallohet përsa i përket pulsimit intenziv të kokës i cili zakonisht është më i fortë në njërën anë të kokës. Dhimbja është aq e fortë saqë mund t’ju pengojë në aktivitetet e përditshme të cilat zgjasin më tepër 3-4 orë ose për disa ditë nëse nuk trajtohet.  Studimet tregojnë se çdo ditë rritet numri i personave që vuajnë nga dhimbja e kokës për shkak të migrenës, mund të themi se mbi 20% e njerëzve përballen me këtë problem.  Dhimbjet migrenoze të kokës janë shumë më të shpeshta tek gratë, ndërsa tek meshkujt dominon një lloj tjetër, dhimbje koke vaskulare e njohur si dhimbje koke ‘klaster’ e cila ka simptoma të ngjashme me migrenën.

Kanceret gjinekologjike sipas numrit të pacientëve të regjistruar janë ndër kanceret më të shpeshta të cilat shfaqen tek gratë, menjëherë pas kancerit në mushkëri, kancerit të gjirit dhe atij të zorrës së trashë. Ekzistojnë katër lloje kryesore të kancerit gjinekologjik: kanceri endometrial, kanceri i vezoreve, kanceri i qafës së mitrës dhe vulvës.

Më shumë se 30 gra në vit e humbin betejën me kancerin e qafës së mitrës. Në vitin 2008 kanë humbur jetën 43 gra, në vitin 2012 e kanë humbur betejën me këtë sëmundje 38 gra. 

Edhe pse është një nga llojet e rralla të kancerit të cilët mund të shërohen 100% nëse zbulohet në kohë, kanceri i qafës së mitrës është një nga shkaqet kryesore të vdekjes së grave në Maqedoni.

Nga kjo sëmundje e keqe, diagnostikohen më shume se 250 gra në vit, ndërkohë qe vdesin të paktën 30. Edhe pse rritet numri i personave në lidhje me shqyrtimin e programeve të PAP testit, përsëri, kontrollohen 11% e femrave të cilat i përkasin moshës 23 deri në 60 vjeçare,  të cilat i përkasin grupit të shfaqjes së kancerit në qafën e mitrës.

Sipas statistikave, çdo vit, rreth 500. 000 gra në botë janë të diagnostikuara me kancer në qafën e mitrës. Ky është një nga llojet më të shpeshta të kancerit i cili prek organet femërore. Vitet e fundit, numri i grave me këtë diagnozë është rritur ndjeshëm, shqetësues është fakti se një numër i madh i tyre, janë vajza të reja.

Karcinoma cervikale e cila mund të jetë shkak për vdekshmëri te popullata femërore mund të shërohet nëse zbulohet me kohë.

Shkaku më i shpeshtë për këtë tip të karcinomës është infektimi me Human papiloma virusin (HPV). Tipa të caktuar të HPV virusit janë përgjegjës për përhapjen e shpejtë të karcinomës. Edhe pse shenjat e kancerit cervikal nuk janë aq të dukshme, megjithatë duhet t’i vëreni të gjitha ndryshimet të cilat mund të jenë para shenjë e sëmundjes. Bisedoni me gjinekologun tuaj nëse i vëreni.

Papanikolau (PAP) testi, është metodë e thjeshtë dhe pa dhimbje me anë të të cilit merret material nga qafa e mitrës dhe pjesës vaginale, e cila aplikohet në një xham citologjik, fiksohet dhe më pas ngjyroset. Me analizën mikroskopike të qelizave, mund të zbulohen inflamacione, shkaktari i tyre, qeliza beninje dhe malinje, si dhe ndryshime të tjera citologjike. Me zbulimin e qelizave jo normale në qafën e mitrës, mundësohet diagnostikimi i hershëm dhe trajtimi në kohë të ndryshimeve premalinje, të cilat në të kundërt do të rrezikonin shëndetin dhe jetën e grave. Gjithçka në lidhje me PAP testin na shpjegoi Dr. Elizabeta Matevska-Atanasovska, gjinekologe obstetër në Spitalin klinik ‘Acibadem Sistina’.
Përse është e nevojshme dhe sa shpesh duhet të kryhet?